Kaloriferci Hangi Hizmet Sınıfında?
Hizmet Sınıflarının Tarihsel Arka Planı
Hizmet sınıflandırması, kamu personel yönetiminde görevlerin niteliğine göre farklı gruplara ayrılmasıyla ortaya çıkmış bir düzenlemedir. Türkiye’de bu sistem, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde şekillenmiş; memurluk görevleri, meslekî ve teknik görevler, yardımcı hizmet görevleri gibi ayrımlar oluşturulmuştur. Örneğin “Genel İdare Hizmetleri”, “Teknik Hizmetler”, “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri”, “Yardımcı Hizmetler” gibi sınıflar kanunda yer almaktadır. ([Usta Yemek Tarifleri][1])
Bu sınıflamaların amacı, görevlerin gerektirdiği bilgi, beceri ve sorumluluğa göre personelin hangi sınıfta değerlendirileceğini netleştirmek; ayrıca kariyer yollarını ve görevde yükselme imkânlarını düzenlemekti. Zamanla uygulamada hizmet sınıfları üzerinden “hangi görev hangi sınıfa ait?” sorusu önem kazanmıştır.
Kaloriferci Görev Tanımı ve Sınıflandırma
“Kaloriferci” olarak adlandırılan meslekî görev; binaların ısıtma sistemlerinin işletilmesi, kazan ve brülör takibi, bakım ve onarımın yapılması gibi teknik ve işletme yönü ağır işler içerir. Örneğin bir yükseköğretim kurumunun tanımında: “Görev alanında bulunan işleri yapmak … ısınma sistemlerinin takibi; kazan ve brülörlerin bakım–onarım ve temizliği” gibi ifadeler yer alıyor. ([İrfan Can Köse Meslek Yüksekokulu][2])
Ancak bu görev tanımı tek başına hizmet sınıfının belirleyicisi değildir. Çünkü kamu hizmeti mevzuatına göre, görev sınıflandırması “ana hizmet”, “yardımcı hizmet” gibi ayırımlarla yapılmaktadır. Bu noktada önemli olan husus: kaloriferci görevi “kurumun ana işlevini” mi yerine getiriyor yoksa bu ana işleve destek sağlayan bir görev mi?
Araştırmalara göre, kamu kurumlarında “ısınma, aydınlatma ve ısıtma işlerinde çalışmak” gibi görevler, destek mahiyetindeki işler olarak değerlendirilmiş ve bu çerçevede “Yardımcı Hizmetler Sınıfı” kapsamında yer almaktadır. ([Mevzuatinyeri][3])
Dolayısıyla, genel uygulamada kaloriferciler kamu kurumlarında yardımcı hizmetler sınıfında tanımlanmaktadır. Örneğin bir kaynakta, “hizmetli, kaloriferci, bekçi, bahçıvan… Yardımcı Hizmetler Sınıfında görev yapar” şeklinde açıkça belirtilmiştir. ([Usta Yemek Tarifleri][1])
Akademik ve Mevzuat Tartışmaları
Akademik alanda ve uygulama düzeyinde tartışma konusu olan hususlardan biri “destek hizmeti olarak tanımlanan işler ile asli görevler arasındaki fark”tır. Teknik olarak kalorifercilik bir teknik hizmet gibi görünse bile, kurumun esas hizmet fonksiyonuna (örneğin eğitim öğretim, sağlık hizmeti sunma) doğrudan katkı sağlamaz; ısıtma sistemlerini işleterek kurumun faaliyet alanına uygun ortamı oluşturur. Bu bakımdan ana hizmet değil destek hizmetidir. Bu görüş ‑ görev sınıflandırması literatüründe sıkça dile getirilmektedir.
Bununla birlikte kimi kurumlarda kaloriferci kadroları için “teknik hizmetler sınıfı” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüşler de ortaya çıkmıştır. Özellikle büyük sanayi tesislerinde ya da yüksek teknik donanım gerektiren kazan dairelerinde çalışanlar için “teknik hizmet bölümü” kriteri öne çıkarılmıştır. Ancak mevzuatta genel kabul gören uygulama, okul, yurt gibi kamu kurumlarında bu kadroların yardımcı hizmetler sınıfında yer aldığı yönündedir.
Neden “Yardımcı Hizmetler Sınıfı”? Avantajlar ve Dezavantajlar
Destek hizmeti olarak sınıflandırılan görevlerin avantajı, kurum fonksiyonlarının devamlılığı için gerekli işler olmasıdır; bu da iş güvencesi ve istihdam açısından önem sağlar. Ancak dezavantaj olarak görülmesi, görevde yükselme ve kariyer ilerlemesi bakımından sınırlı hareket alanı bulunmasıdır. Örneğin yardım sınıfında yer alan bir personel, görevde yükselme sınavına girme haklarına sahiptir ancak yükselebileceği kadrolar daha sınırlı olabilir. ([Mevzuatinyeri][3])
Dolayısıyla, kaloriferciler için öncelikli olarak bilinmesi gereken: görevlerinin “ana işlev” değil “destek işlevi” kapsamında değerlendirilmesi; bunun sonucunda sınıflandırmanın daha çok yardımcı hizmetler sınıfı yönünde oluşmasıdır.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
– Kaloriferci kadrolarını içeren kurumlarda görev unvanının “yakıcı personel”, “ısıtma sistemleri operatörü” gibi adlarla yer alması halinde bile sınıflandırma açısından mevzuata uygunluğu kontrol edilmelidir.
– Kurumun görevde yükselme yönetmeliği ve kadrolarının hangi sınıfa ait olduğu kurum bazında değişebilir, bu yüzden “Yardımcı Hizmetler” sınıfında olup olmadığı kurumdan kurumda farklılık gösterebilir.
– Teknik donanımı yüksek kazan dairesi, otomatik kontrol sistemleri gibi özellikler taşıyan görevlerde “teknik hizmet” sınıfı değerlendirmesi yapılabileceği yönünde uygulamalarda görüşler vardır; ancak resmi genel uygulama bu yönde yaygın değildir.
Sonuç
Özetle, “Kaloriferci hangi hizmet sınıfında?” sorusunun cevabı, büyük ölçüde kişilerin görev tanımına, çalıştıkları kurumun özelliklerine ve ilgili kadro unvanına bağlıdır. Ancak kamu kurumlarında genel uygulama itibarıyla kaloriferciler “Yardımcı Hizmetler Sınıfı” kapsamında değerlendirilmekte olup, görevleri destek hizmet niteliği taşımaktadır. Mevzuat ve akademik literatür de bu sınıflandırmayı destekler niteliktedir. Eğer görev unvanınız veya kurumunuzdaki uygulama farklı ise, ilgili kurumun personel birimi veya kadro unvan kararlarına bakılması önerilir.
[1]: “657 ye göre hizmet sınıfları nelerdir? – ustayemektarifleri.com”
[2]: “Kaloriferci Görev Tanımı”
[3]: “Yardımcı Hizmetler Sınıfında Çalışanlar Görevde Yükselme İle Memur …”